LE OTTO MONTAGNE / MELANKOLIA E LARTESIVE - NE KERKIM TE MALIT TE FUNDIT [KINEMATOGRAF, 2022]

DRITA E HENES, NOSTALGJIA DHE HESHTJA: MUZIKA E DANIEL NORGREN QE TE HYN NEN LEKURE

Ndonjehere muzika me e mire nuk te gjen sepse po e kerkon, por sepse shfaqet si hije ne sfondin e diçkaje tjeter. E me mua ndodh shpesh kjo!
Rreth kater vite me pare, ne 2022, po shihja nje nga ato serite amerikane me atmosfyre te zymte e me pamje te gjata natyre (nuk me kujtohet me saktesi, por me duket se ishte Ozark, memorja me tradheton shpesh keto kohe). Por ne nje skene ku heshtja peshonte me shume se fjalet, nisi te rrjedhe nje kitare me ritem te ngadalte, e zhveshur, e pjekur nga pluhuri dhe lageshtira e nje kasetofoni 4-track.

Per dike qe rremon çdo dite ne underground, emri i Norgren-it eshte si nje sekret i mbajtur mire midis pyjeve te Suedise dhe deshperimit te blues-it amerikan. Muzika e tij nuk perpiqet te te impresionoje me produksion te paster apo me refrene komerciale. Ajo tingellon si nje regjistrim i vjeter i gjetur ne nje shtepi te braktisur.

Kenga "Moonshine Got Me" (sidomos versioni 8-minutesh te albumi Buck i 2013 ose versionet live) eshte thjesht nje mallengjim. Norgren perserit frazat si me magji, nen nje melodi blues me pika bas-i te renda qe te futen nen lekure. Eshte nga ato kenge qe pershtaten me erresiren e dhomes, me nje cigare te ndezur ne ballkon dhe me idene se nata nuk ka ndermend te perfundoje shpejt.

Nese nuk e keni degjuar ende, lereni ate te rrjedhe me volum te larte ne kufje. Moonshine na mori edhe.

Po vejme bast edh mbi te dyten gjurme! 

"Why May I Not Go Out and Climb the Trees?" nga albumi Alabursy (2015) eshte ndoshta nje nga krijimet me intime dhe prekese te Daniel Norgren-it.

Qe nga sekondi i pare, me ate piane te thjeshte e te zhveshur qe tingellon sikur po luhet ne nje dhome te zbrazet druri, kenga te kthen prapa ne kohe. Aty nuk ka instrumentalizim te komplikuar; eshte vetem zeri i Norgren-it, i mbushur me nje trishtim te pafajshem dhe nje mall infantil per lirine e humbur. Titulli vete, nje pyetje pothuajse femijenore: "Pse nuk mund te dal jashte e te ngjitem ne peme?" fsheh ne fakt peshen e rritjes, te izolimit dhe te pyetjeve qe mbeten pa pergjigje.

Melodia ecen me nje ritem hipnotizues, lo-fi, ku degjohet çdo frymemarrje dhe çdo rezonance e drurit te pianos. Eshte nga ato krijime qe te bejne te ndalosh per nje moment, te shohesh nga dritarja dhe te ndjesh nje lloj melankolie pa emer. 

Epo ja edhe nje round tjeter, nga po i njejti album; te "Everything You Know Melts", Norgren e çon melankoline ne nje nivel tjeter, thuajse meditativ. Kenga ecen si nje mjegull e ftohte qe mbulon gjithçka, ku çdo note kitare e piano tingellon si shkrirja e ngadalte e memories dhe e sigurive qe kemi krijuar. Eshte nje eksperience dorezimi te plote ndaj kohes, nje udhetim akustik ku vetmia nuk te frikeson me, por te mbeshtjell si nje pallto e vjeter ne mesin e nje dimri te gjate.

E thjeshte te biesh ne dashuri me kete artist!

“LIGHT” E LYNETTE WILLIAMS: E BUKURA E DRITES QE LIND NJEKOHESISHT NGA ERRESIRA DHE GEZIMI

Lynette Williams, nga Harlem, eshte nje ze i rralle qe arrin te permbledhe ne muziken e saj gjithe kompleksitetin e emocioneve njerezore. 

Gjurma “Light” eshte nje udhetim qe njekohesisht eshte i thjeshte dhe i nderlikuar, i erret dhe plot gezim, abstrakt dhe i prekshem — ndonjehere te gjitha keto ndjenja ne nje varg te vetem.

Muzika e Lynette-s eshte si nje reflektim i jetes: me momente tragjike, por edhe plot shprese; te heshtura dhe te fuqishme; te rezervuara dhe te lirshme. Ne “Light” ajo nderthur me mjeshteri keto kontraste, duke krijuar nje atmosfere qe te fton te ndjesh thelle, te mendohesh dhe te ndriçohesh nga brenda.

Ne boten e sotme, ku shpesh kerkojme thjeshtesi ne art, Lynette Williams na tregon se bukuria qendron ne kompleksitetin e ndjenjave tona, dhe se drita shpesh lind pikerisht aty ku erresira dhe gezimi bashkohen.

 

ANOTHER ROUND - 'DRUK' [KINEMATOGRAF, 2020]. WHEN IT COMES TO HOW HUMANS BEHAVE IN EXTRAORDINARY CIRCUMSTANCES...

Mads Mikkelsen stars as Martin, a one-time live-wire who's become a bored and boring teacher, and a detached father and husband. One night he joins his pals Peter and Tommy for their friend Nikolaj's 40th birthday dinner. 

Over many bottles, Nikolaj tells them about a Norwegian psychiatrist who argues that human bodies are designed to run best with .05 percent alcohol in their bloodstream...

MIKE OLDFIELD - LINDUR GJENI PER NJE VEPER MONUMENTALE

E verteta eshte se ky eshte nje nga rastet e pakta me te cilet ndjehem krenar qe ne moshe adoleshenciale te hershme, gjate nje udhetimi ne Itali me traget anash Adriatikut te dashur, une ngul kembe te blej nje album/cd te Mike Oldfield: Tubular Bells 1973. Ngel i goditur nga kopertina e ilustruar, tuba te perthyer ne forme nyje.
Pak vite me vone, ne Shqiperi, shikoja filmin madheshtor The Excorcism (1973) dhe fillimi pjesa-I e “Tubular Bells” te kallte friken!
Ishte vetem fillimi; muzika e ketij “cuni talent-gjenial, pothuajse-magjik” me pershtolli perjetesisht.

Ne moshen njezet vjec, Mike Oldfield (autor i Tubular Bells 1973, Ommadawn 1975, Incantations 1978) pati nje ide revolucionare: te regjistronte nje kompozim te gjate sa nje album te tere (dmth rreth 60/90min), i gjithe i luajtur (me njezet e tete instrumente) dhe te rregulluar prej tij (mbivendosja e tetedhjete gjurmeve). Kombinoi tema te ndryshme melodike te frymezuara nga zhanre te llojeve te ndryshme muzikore. Nuk i ra mendja per kohezgjatjen e pjeseve (mbi 20-min); te cilat tejkalonin gjere ate te gjurmeve pop qe radio trasmetonte. 

Keshtu lindi Tubular Bells (Virgin, 1973), nje album i cili ndryshoi historine e sojit rock instrumental pergjithmone.
Aftesia e Oldfield konsiston se pari ne orkestrimin e secilit fragment, qofte ai rock, mesjetar, elektronike, psikedeli apo klasicizem (dhe duke e luajtur ate ne menyre singolare) dhe me pas ne ngjitjen e fragmenteve te ndryshme njera pas tjetres. Teknika rimerr ate te fantazive melodike te muzikes klasike, por spektri dhe fantazia e rrymave qe perzien mbart me variacion. Mandoline, kitare (te kuqe!), kitare bas, tastiere, fizarmonike debutojne dhe alternohen ne menyre harmonike, here duke zbritur e here duke u lartesuar ne nje kulm ylberesh, shoqeruar nga kori femeror dhe kembanat/tubat omniprezente. 

Perben nje udhetim me vehte "Tubular Bells", i cili mbyllet ne menyre te bute, si kanto baritor, me kembe ne toke dhe me mendje te perhumbur/fluturuese, kercimtare mes nje lavdie mirenjohese.

Muzika bashkekohore nuk do te ishte me kurre e njellojte pas ‘73! 

Nje kryeveper per mua eshte edhe kjo gjurme "Man In The Rain".

“Man in the Rain” eshte nje balade melodike me nje ndjesi nostalgjike, e perfshire ne albumin Tubular Bells III (1998).

Teksti pershkruan figuren e nje burri qe perballet me sfida dhe zhgenjime, duke u perpjekur te qendroje i forte mes veshtiresive (simbolika e “shiut” qe i mbulon emocionet). Kjo metafore e shiut i jep kenges nje ngjyre pak melankolike, por edhe shprese per permbysje dhe permiresim.

Muzika eshte e ndertuar mbi nje strukture pop-rock me elemente te ndjeshem te art rock, me kitarra qe shoqerojne vokalin ne menyre te harmonizuar, dhe nje atmosfere qe te fton ne reflektim te brendshem.

“Man in the Rain” eshte nje shembull i shkelqyer i stilit te Mike Oldfield per te kombinuar storytelling me muzike instrumentale te pasur dhe vokale emocionuese.

ps: faleminderit Ane-moter per durimin qe ke patur ndersa beja ‘repeat’ te Oldfield asokohe!

KRAFTWERK - "KRISTALLO" [RALF UND FLORIAN, 1973]: EKSPERIMENT NGA PIONIERET E ELEKTRONIKES

"Kristallo" - funky, bass, groove, kitsch e sintetizues elektronike per nje melodi/beat kaq te kthjellet...

Funksional!

RY COODER LUAN SLIDE GUITAR - SIMBIOZA MIDIS MUZIKES DHE IMAZHEVE [FV LEGEND SERIES]

Ry Cooder mungon ne kete blog. Cfare fatkeqesie! 

Me te vertete, bera nje kerkim dhe nuk gjeta asgje pervec se ndonje referimi kinematografik fale kolones zanore. E pafalshme, mendova. 

E megjithate, ka qene i pranishem ne veshet e mi e mendje prej kohesh; me se afermi, kam degjuar albumin Talking Timbuktu (1994) si bashkepunim me kitaristin legjendar nga Mali - Ali Farka Touré.  

Ry Cooder-it i referohet si nje nga "krijuesit e tingullit" me te frymezuar ne te gjitha koherat. 

Ai e nisi karrieren i ndikuar fort nga nje revival blues, por shpejt u vendos si nje sajues/kompozitor i afte per te krijuar atmosferat me mbreselenese. 

U be i famshem me rindertimet tematike te epokave dhe stileve muzikore (marrim ketu tex-mex, swing, rock'n'roll etj...), veçanerisht ne albumet Paradise And Dreka (1974) dhe famemadhi Paris Texas (1985) – jehone nga filmi i Wim Wenders me te njejtin titull nje vit me pare. 

Pa motiv ta mbush post-in me shume permbajtje; hiqni corapet dhe uluni (ose shtrihuni) zbathur ne toke – udhetimi rrefyer nga nje “plak i mencur” fillon se shpejti! 

…Sure, you can always hear when someone's singing, "I'm happening, I'm young, I'm strong, I've got the thing", but [when people are older] you can also hear this weird transcendence. In one note.'… Ry Cooder, 2007

JOJO RABBIT [ENDING SCENE - KINEMATOGRAF, 2019]

"Let everything happen to you

Beauty and terror

Just keep going

No feeling is final."... Rilke

PIEDADE FERNANDES - "FADO BOÉMIO E VADIO" …A FADO IS CHOSEN TO PORTRAY A TENSE MOMENT

"Fado is a counterpoint to the situation that was being experienced so far, full of shouts, with a lot of tension and pain.

And fado is calm and placid. On the other hand, it is also very melancholy... 

The song also served to be Monica's love story soundtrack."

from an interview with Alejandro Bazzano - director of "La Casa de Papel".

AGNES OBEL - "FAMILIAR" [CITIZEN OF GLASS, 2016]. POP KLASIK ME BAZE VIOLE

Si ta mohosh, keto vite fenomene socialo/komportamentale kane qene serialet TV ne streaming (merr serialin gjerman Dark), duke blinduar njerezit perpara ekraneve per episode pothuajse te shkurter dhe obsiesonuar me personazhet e larmishen per nje arsye; i ngjasojme, na duken familjiare e do donim t'i imitonim ne sjellje, gabime, mashtrime e objektive ne nje histori pothuajse fantastike.
"Familiar" i Agnes Obel (qe para dy vjetesh e kisha prezantuar ne blog) eshte nje valzer ne slow-motion (piano, violine, viola), ku alternimi i dy zerave krijon nje zhvillim filmik unik, dramatik ku sikur personazhet i afrohen buze faqes malit te thepisur per te ndaluar nje hap perpara pa na shprehur motivin...

Na mbetet vec te imagjinojme, edhe pse skene deja-vù.

Nga ana tjeter Agnes Obel, lindur ne Danimarke me rezidence ne Berlin, njhet per talentin e saj (ne familje e ema luante piano) dhe gjurmet misterioze, hermetike, ku le vend per mjaft hipoteza e botekuptime… Klipi i “Familiar”, realizuar nga bashkeshorti, paraqet efekte vizuale si per te treguar rolin shoqerues te tekonologjise ne shpehjen e vetmise dhe sidomos ndjenjave ne ditet tona. Kolone zanore qe shkon per shtat jeteve tona gjithnje e ne kerkim te dickaje…

RY X - "THUNDER" [2016]. ELEKTROMAGNETIZEM NE QIELL TE HAPUR QE PERKEDHEL TRUPIN

“Thunder” (Ry Cuming aka Ry Y) vjen nga Australia dhe ndali kohen ne dhjetor te 2016, pothuajse.

Melodia e kendshme hipnotizuese, akustika qe ngerthen zerin ne falsetto dhe elektronika delikate sikur shpelajne ajrin perreth... Rete ne qiell ngarkohen me pole te kunderta, mbushen me elektromagnetizem - shkreptima gudulisin trupin e lagesht. Cfare beme keshtu? Cfare ndodhi?

... Lover, lover
What have we done
We made our heart leap
Then it gave up

Lover, lover
Let me in
Make my heart leap
Under your skin...

ANJA PLASCHQ (SOAP&SKIN) - "ME AND THE DEVIL" [2013]. INTROSPEKTIVE NE BORDET E VETEDIJES

Ne nje interviste kur ishte vetem 18-vjece, Anja Plaschg (austriake) tregonte si terhiqej nga tendenca per te krijuar muzke elektronikesi vetem, nje vajze solo-synth (e vetme mbi tastiera). Pjesen tjeter te kohes e kalonte duke kompozuar tekste baladash te brishte ne pershkrim, me nje tingull te ndikuar aty midis Bjork, Enya dhe Dead Can Dance.
Piano dhe violina i japin nje shtytje domethenese krijimtarise dhe shpejt nen emrin “Soap&Skin” (mendoni "Sapuni dhe Lekura" - simbioze perfekte e dy elementeve) regjistron muzike te denje per tematika melodramatike, pse jo te rrethuar me pak mister e hermitizem.

 

"Me And The Devil" perserit – une dhe djalli ecim krah per krah… Sakrifica dhe rrjedhimisht tortura (si stad me i larte) ndjehen shpesh ne muziken e saj; pa e humbur kurre ate madheshti te erret... I drejtohet vetes ne kete gjurme, introspektive ne kufijnte e vetedijes humane, si vetepregatitje per momentin kur te vije sprova e besimit. 

Apo e pajtimit! Shhshsh, qetesi tani...

VESHTIRE NJE POP BISHTGJATE SOT. ARTIKULL-FAVOR PER NJE VAJZE QE U LUT PER DY RRESHTA (E PAK MUZIKE POP)

Kur publikova post-in me fatlumet Gotye ca vite me pare (eh po, kaluan shpejt!), nuk mendoja kurre se ai (elektro) pop do gelltitej nga masat me aq nxitim. Shume arsye e kushte luajten rol. Nje  nga keto padyshim ishin mediat sociale qe e hodhen si me katapulte ne cdo aparat qe trasmetonte vale... 

E megjithate, ky fenomen nuk ndodh me cdo gjurme me po aq peshe ritmike, vecanti vokale e numra elektronike (flas per kombinimet e notave ne tastiera). 

Sidomos, jane ca vende anglishtfoles (ose e preferojne ne tekst), te cilet sikur kultivojne me shumice kesisoj artistesh: permend ketu Australine, Skandivanine dhe Angline. Artiste si Austra, La Roux (ketu me te fuqishmen "Quicksand"), Robyn ruajne nje shije retropop ne muziken kalimtare (se nuk e kane te gjate bishtin!) me popullore ne bote. 

Por meritojne nje ndalese ne degjim; fale bagazhit muzikor qe trashegojne edhe nga supergrupe "te moshuar" qe luanin ne kohen kur kasetat e MTV-ja pararendnin ne tendenca.

Stili minimalist e besimtar i nje kredo-je (a zgjedhje komerciale), si psh ajo e ruajtes e nje zhanri edhe pse ne dukje risjellje e shplare me llak ekzaktesisht e viteve Nentedhjete, ose (tjeter), i mos perdorimit tejmase te kompjuterit ne perpunim. Tipar mund te jete edhe shfaqja eskluzivisht ne kolona zanore filmash kulti, gjithsesi me vemendje te vecante kundrejt modes...

Ka plot, po rasti (edhe ky vjen nga UK!) qe mu kujtua shpejt eshte ai i duos Kaleida me "Think" (ne 2014). 

Nostlagji me prerje delikate evropiane e pelqyeshme si sfond urban, romance me nur kembengules solitar (i harruat ju Chromatics?).

"Mendohuni"!

BOTA IME ESHTE BOSH PA TY (THE SUPREMES - "MY WORLD IS EMPTY WITHOUT YOU", 1965)

Me eshte dashur te perdor termin "super" per te shprehur dashurine time per kete gjurme. Historike. Nje perle nese duam te zvogelojme impaktin qe ka patur per nje gjenerate te hedhur ne mes te ngjarjeve me ne prag revolten e atyre viteve.

Po nese e trasportojme sot kuvendin, bejme fjale per nje ringjallje (jo vetem muzikale!), a valle force rinore qe ngren kryet dhe dashuron (ne pamje te pare) si demode, po me parime te perhershme ne fakt, te ngulitura me shume se kurre ne ndjenje e thjeshtesi te humbur, bashkim perpjekjesh dhe improvizim autentik etj... Pasqyre e atij/asaj qe donim te ishim ne te perditshmen "sociale".

Pa frike, nuk etiketohesh si nje figure e majte radikale, po perkundrazi shquhesh per gusto, stil dhe nje botehapje aq te kerkuar sot nga cilido me dy pare mend ne koke...

Shpetimi na vjen nga dashuria si ngahera; asgje te re, po vetem tinguj qe shkundin. Me gjithemend!

Te tundemi nen ritmin e kesaj gjurme eshte vetem fillimi dhe, me besoni, minimumi ku veten ta leshojme... 

Diana Ross imponohet si mit i pavdekshem! 

My world is empty without you, babe

My world is empty without you, babe

And as I go my way alone

I find it hard for me to carry on

I need your strength

I need your tender touch

I need the love, my dear, I miss so much

My world is empty without you, babe

My world is empty without you, babe

From this old world I try to hide my face

But from this loneliness there's no hiding place

Inside this cold and empty house I dwell

In darkness with memories I know so well

I need your love more than before

I can hardly carry on anymore

My world is empty without you, babe

Without you babe, without you babe

My mind and soul have felt like this

Since love between us no more exist

And each time that darkness falls

If finds me alone with these four walls

My world is empty without you, babe

Without you babe, without you babe

Without you babe, without you babe

Without you babe, without you babe

Without you babe

"CALVARY" (KINEMATOGRAF, 2014) - FILM I KOHEVE TONA ME KARAKTER KRYESOR NJE PRIFT

Keshtu behet nje film me karakter kryesor nje prift. Po. Dhe i vertete me sa s'ka!

Filmi i ri irlandez, "Calvary" (2014) eshte nje ekspedite e ashper e cila na paraqet pasojat e klimen e nje Irlande pas-klerit-skandaleve-seksuale.

Nje histori e forte, pa iu dredhur qerpiku, sigurisht fiktive, por qe terheq si automjet i prirur drejt pyetjes "Perse? Si ndodhi qe ne u katandisem kaq tmerresisht keq?"

Perse te vrasesh nje prift plak, pedofil, abuzues dhe katil. Tashme do jete i vdekur!

Perkundrazi, duke vrare nje prift te mire, te perditesuar ne figuren e nje burri (aktori irlandez Brendan Gleeson), shtylle e mirekuptimit, dashamiresise dhe i vetedijshem rreshqitjeve dhe dobesive te jetes, shkakton reflektim, ngjall tronditje... Shpresohet nje reagim i ngjashem!

Dhe ti merr hak per te keqijat ne femijeri qe ke dashur te vuash pikerisht nga Kisha, nga nje tjeter prift...

At shembullor ne prag te diteve te fundit (shtate dite derisa vrasesi i deklaruar te kryeje krimin!) ku merr akoma fryme sa per te vertetuar edhe nje here (pa)besimtaret.

Ati yne eshte nje njeri i hapur, ndryshe nga figurat e vjetra te kultit fe apo si institucion lavires kundrejt fuqive dhe parase. Dhe zor se gjen antiteze mbi kete ceshtje... E fshehura nuk ben pjese e Atin tone, me mendje e kembe ne toke. Nuk u trembet dhimbjeve me te thella te shpirtit te njeriut te thjeshte. Nodhta sepse ai nuk eshte i thjeshte, nuk eshte i zakonshem. Te pakten nuk mund te jete i tille ne ditet e sotme, ku hipokrizia e perhumbja e zemrave ben kerdine neper qytete e fshatra "te modernizuara". 

Gjithkush e quan Atin "At."

Edhe ne qofte se ata e bejne kete ne nje menyre te hidhur, ajo gjithmone duket te jete nje njohje e identitetit te tij te vertete. Ajo e verteta qe sa vjen e u duket kaq larg syve tane te mjegulluar sot...

Filmi mbyllet me kolone zanore po kaq prekese sa deklarata e mesiperme...

NORTHERN SOUL [KINEMATOGRAF, 2014]

A GIRL WALKS HOME ALONE AT NIGHT [KINEMATOGRAF, 2014]